home
***
CD-ROM
|
disk
|
FTP
|
other
***
search
/
MACD 5
/
MACD 5.bin
/
amigowiec
/
kupujemonitor.txt
< prev
next >
Wrap
Text File
|
1997-10-29
|
15KB
|
228 lines
Kupujë monitor (1/95, str. 45)
To juû kolejny artykuî opisujâcy zagadnienia zwiâzane z monitorami, jednak
tym razem postaram sië nie pominâê ûadnej kwestii. Zanim przejdë do
gîównego tematum, kilka ogólnych uwag dotyczâcych wspóîpracy monitorów z
naszymi przyjacióîkami. Zakîadam, ûe wîaônie Ty Drogi Czytelniku chcesz
wymieniê swój dotychczasowy monitor lub telewizor na coô nowszego.
Podstawiwym pytaniem jest oczywiôcie cel zakupu oraz Twoja obecna
konfiguracja.
1) Gry, gry i... czasem programy
a) Moûe telewizor?
Jeôli uûywasz komputera wyîâcznie do gier (jeôli tak, to czemu czytasz
Amigowca?), polecam kupno monitorów najtaïszych. Dobrym rozwiâzaniem moûe
byê teû zakup duûego i dobrego telewizora - koniecznie kolorowy i ze
zîâczem Euro. Uûywajâc odpowiedniego kabla (Euro-Amiga) otrzymasz na nim
zupeînie niezîy obraz, a "dodatkiem" bëdzie telewizor. Rozwiâzanie to ma
szczególne zalety, jeôli gramy niezbyt czësto i w pewnej odlegîoôci od
telewizora. Z drugiej strony moûe sië zdarzyê, ûe jest to kolejny
telewizor w Twoim ciasnym mieszkaniu M-0.5, w takim wypadku kupno
telewizora 24'' wydaje sië niezbyt opîacalne. Telewizorek 14'' ma sens
tylko gdy jest: taïszy od monitora amigowskiego 14'', posiada zîâcze Euro,
bëdzie wykorzystywany teû jako TV.
b) Monitor typowy
Najczëôciej wykorzystujemy monitory A1084/1081 i pochodne. Ich
odpowiedniki produkuje równieû wiëkszoôê duûych firm elektronicznych np
Philips 1883 czy róûne modele Samsunga. Ich budowa i moûliwoôci sâ podobne
do typowych telewizorów. Brakuje jednak w nich oczywiôcie elektroniki
odpowiedzialnej za "wyîapywanie" obrazu z anteny. Kineskop jest podobny,
nie zmienia sië równieû sposób wyôwietlania. Po co wiëc kupowaê okrojony
TV? Po pierwsze jest on czësto taïszy, po drugie zaletâ jest jakoôê
obrazu. Ukîady odpowiedzialne za tworzenie obrazu sâ w nim bowiem znacznie
rozbudowane, a sam kineskop nie daje znieksztaîceï. Przejawia sië to
miëdzy innymi lepszym kontrastem i ostroôciâ. Monitor ten jest niemal
idealny dla graczy, a jakoôê obrazu jest w wiëkszoôci wypadków
wystarczajâca dla typowych uûytkowników. Podstawowâ wadâ takiego monitora
jest duûa "ziarnistoôê" obrazu, oraz jego drganie w wiëkszych pionowych
rozdzielczoôciach (o tym póúniej). Dla grafików oraz osób wykorzystujâcych
komputer w celach póîprofesjonalnych i profesjonalnych polecam raczej
monitory lepszej klasy, pozwalajâce na pokazanie wyûszej rozdzielczoôci bez
uciâûliwych drgaï. Kiedy kupujemy taki monitor? Gdy: nie potrzebujemy
dodatkowego telewizora, czësto korzystamy z komputera, zaleûy nam na peînej
regulacji parametrów wyôwietlania, monitor posiada gîoôniki.
2) Programy i ... czasem gry.
c) Monitor specjalny A2024
Jest to doôê specyficzny czarno-biaîy monitor. Budowano go z myôlâ o
uûytkownikach obracajâcych sië w krëgu programów profesjonalnych, w tym DTP
i CAD. Oprócz bardzo dobrej jakoôci obrazu i wysokiego kontrastu, monitor
ten posiada specjalny tryb wyôwietlania, w którym przy rozdzielczoôci
1024x1224 obraz nie drga i jest nadal bardzo ostry. Wszystkie
rozdzielczoôci standardowe sâ wyôwietlane w odpowiednich odcieniach
szaroôci, a obraz najwyûszej rozdzielczoôci tylko w czterech odcieniach.
Bardzo waûnâ zaletâ tego monitora jest jego cena. "Sztuki" uûywane moûna
dostaê znacznie poniûej ceny monitorów VGA Mono, które nie majâ aû tak
dobrych parametrów i spraiajâ kîopoty przy graniu.
d) Monitor VGA/SVGA
Monitory te pracujâ tylko w rozdzielczoôciach dostëpnych na komputerach
A500+/2000D, do A4000. Uûycie wiëkszej iloôci kolorów wymaga niestety
koôci AGA. Dlaczego tak sië dzieje i dlaczego monitory te sâ lepsze?
Pracujâ one z podwojonâ prëdkoôciâ wyôwietlania obrazu, stâd wymagane sâ
szybsze i nowsze ukîady graficzne. Równoczeônie szybsze wyôwietlanie
obrazu redukuje iloôê kolorów, dzieje sië tak przy ukîadach ECS (A500+,
A2000D). Z drugiej strony obraz czëôciej rysowany nie drga i obrazy w
rozdzielczoôci aû do 800x600 (na koôciach AGA) sâ bardzo stabilne. O
wyborze odpowiedniego monitora w dalszej czëôci artykuîu. Kupno tego
monitora ma sens raczej tylko dla ukîadów AGA lub karty graficznej.
e) Monitor MultiScan
Jadynâ wadâ monitorów VGA jest moûliwoôê pracy jedynie w trybach
Productivity oraz nowych tworzonych przez AGA. Stâd oprogramowanie
(gîównie gry) narzucajâce uûycie standardowych trybów wyôwietlania nie moûe
byê wykorzystane na takim monitorku. Monitory MultiScan, czy MultiSync
(synonimy) automatycznie dostosowujâ sië do sposobu tworzenia obrazu
(czëstotliwoôci odchylania), czyli potrafiâ wyôwietliê zarówno standardowe,
jak i rozszerzone tryby wyôwietlania. Oczywiôcie monitory takie sâ
znacznie droûsze od "zwykîych" SVGA. Istnieje równieû nieco taïsza rodzina
monitorów uproszczonych typu DoubleScan, które przystosowujâ sië tylko w
ograniczonym zakresie do parametrów obrazu. Nie pozwalajâ one na uûycie
trybu Euro 36 (rzadko uûywany), oraz dosyê atrakcyjnego Super72.
Niektóer monitory MultiScan posiadajâ nieco mniejsze maksymalne
rozdzielczoôci obrazu. Tak jest równieû w przypadku popularnego
MicroVitec'a. Moûe to sprawiaê kîopoty tylko w wypadku stosowania karty
graficznej lub sprzëtowego Flicker-Fixera, gdyû nawet ukîady AGA generujâ
rozdzielczoôci zbyt niskie, aby miaîo to jakiekolwiek znaczenie.
f) Monitory dla kart graficznych
Do Amigi stworzono kilkadziesiât bardzo dobrej jakoôci kart graficznych,
rozdzielczoôci w peîni 24 bitowe sâ standardem. Czëôê kart graficznych
moûna stosowaê z dowolnym monitorem (nie znam przypadku specjalnego
traktowania A2024), niektóre zaô wymagajâ uûycia monitorów SVGA/VGA. W
praktyce moûliwoôci tych kart mogâ byê wykorzystane jedynie z monitorem
typu SVGA lub dobrego MultiScan. W przypadku najnowszych kart graficznych
nawet monitor SVGA NI jest czësto niewystarczajâcy (wymagane rozdzielczoôci
na poziomie 1600x1200)
Posiadany komputer.
Kiedy juû wiesz jakie moûesz wybraê monitory oraz znasz swoje potrzeby
pozostaje sprawa wymiany lub komputera, lub jego moûliwoôci graficznych.
Peîne zestawienie moûliwoôci ukîadów OCS, ECS i AGA znajdziesz w numerze
12/93 (z drugim Ôw. Mikoîajem na okîadce). Do wiëkszoôci Amig moûna
podîâczyê róûne monitory, do AGAty moûna podîâczyê wszystkie moûliwe.
Ukîady OCS i ECS
Tutaj zimny prysznic dla posiadaczy starszych modeli Amigi 1000 - Wy
niestety jesteôcie skazani na monitor standardowy, czyli cierpiâcy na
drgawkë w wysokich rozdzielczoôciach, gdyû koôci Amigi 1000 sâ
niekompatybilne elektronicznie chociaûby z systemem ECS. Jedynym ratunkiem
moûe byê wymiana pîyty gîównej na np. zakupionâ pîytkë Amigi 500 (serwis).
Do Amigi 1000 nie moûna równieû podîâczyê monitorów Minterm czyli np.
A2024.
W lepszej pozycji sâ posiadacze Amig 500, gdyû mogâ swoje koôci wymieniê
na system ECS przez zwyczajne wîoûenie nowych ukîadów Denise i Agnus.
Zresztâ niektóre A500 np. wersja 6A posiadajâ firmowo wmontowany ukîad
Agnus typu ECS, i tu wystarczy wymiana brakujâcego ukîadu Denise. Co nam
da system ECS? Szybszâ pracë nowych ukîadów, moûliwoôê posiadania 2MB Chip
RAMu, unowoczeôniony blitter i gîówny punkt programu - tryb graficzny
productivity. Umoûliwia on stosowanie rozdzielczoôci 640x480 (plus
niewielki Overscan) bez drgania obrazu. Trzeba jednak posiadaê monitor VGA
lub Multisync.
Jest wreszcie inny parametr naszego sprzëtu - system operacyjny. Goîy
1.3 z A500 nie potrafi obsîuûyê zarówno trybu Productivity jak i A2024.
Istniej wprawdzie specjalna dyskowa wersja ROMu 1.3 (V35) posiadajâca
sterownik A2024, jednak zdecydowanie polecam kupno przynajmniej systemu 2.1
lub lepiej 3.0/3.1. System 1.3 jest w tej chwili reliktem i powaûna praca
z wykorzystaniem peînych moûliwoôci naszego komputera nie jest na nim po
prostu moûliwa.
W ten sposób doszliômy do zagadnienia kupna monitora. Przed zakupem
monitora niestandardowego, warto zapytaê sië, czy rzeczywiôcie wymagasz
wiëkszych rozdzielczoôci. Kupowanie takich monitorów doradzam tylko
uûytkownikom twardych dysków, gdyû dogrywanie Workbencha z dyskietki (lub
kopiowanie sterowników nowych monitorów na kaûdâ dyskietkë roboczâ) mija
sië z celem. Wreszcie ostatni drobiazg - iloôê dostëpnej pamiëci Chip i
Fast. Ekran o rozdzielczoôci 640x480 zabiera dwukrotnie wiëcej oamiëci niû
poczciwy Pal Hires, stâd trzeba mieê minimum 2 MB (w praktyce lepiej 3-6
MB) na wiëkszy ekran, bufor dysku twardego oraz dane systemowe. Same
sterowniki monitora teû zabiorâ kilkadziesiât KB pamiëci.
Kilka sîów o trybie Productivity - moûe on byê wyôwietlany jedynie w 4
kolorach z palety 64, stâd jego zastosowanie ogranicza sië raczej do
tekstu, programów, czy prostego DTP tekstowego. Bie nadaje sië natomiast
do obróbki ûadnej grafiki, gier, itp. Posiadacze Amig 500/500+/600/2000 z
systemem ECS i ROMem 2.0 mogâ teraz wybraê miëdzy monitorem VGA, Multisync
i A2024. Zdecydowanie najgorszy jest pierwszy wybór, gdyû na takim
monitorze nie bëdzie moûliwe uruchomienie czëôci oprogramowania - 4 kolory
to zdecydowanie za maîo, nawet dla programistów anty-graficznych. Jedynym
plusem takiego zakupu jest wzglëdnie niska cena (np. uûywany VGA mono) lub
planowanie kupna karty graficznej, ewentualnie nowego komputera z systemem
AGA. Kupienie monitora Multisync jest znacznie lepszâ alternatywâ, jednak
jego cena wynosi minimum 19 mln, co raczej skîania do zmiany sprzëtu na AGA
plus monitor VGA. Na monitorze tym moûemy korzystaê z wszystkich trybów
graficznych (PAL, NTSC, Productivity), jednak bez trybów A2024. Wreszcie
ostatnia, najbardziej sensowna propozycja - kupno monitora 2024. Monitory
tego typu pozwalajâ na uûycie bardzo wysokich rozdzielczoôci - 1024x1240
bez przeplotu (obraz jest wyjâtkowo dobrej jakoôci, nie drga), jednak
podobnie jak Productivity tylko w 4 kolorach. Produkowane sâ tylko w
wersjach czarno-biaîych, z przeznaczeniem do profesjonalnych prac z DTP i
CADem. Poza trybami 2024 monitor ten pokazuje równieû wszystkie pozostaîe
tryby graficzne Amigi, oczywiôcie w odcieniach szaroôci. Wprawdzie
monitory te nie sâ juû produkowane (na tak duûâ skalë), jednak wciâû moûna
kupiê modele uûywane w cenie podobnej jak VGA mono. Myôlë, ûe dla osób nie
zajmujâcych sië grafikâ (kolorowâ) jest to rozwiâzanie najlepsze.
Pozostaje jeszcze jeden komputer - Amiga 3000 z wbudowanym Flicker -
Fixerem. Tutaj ômiaîo polecam monitor SVGA - bëdzie pokazywaî wszystkie
tryby graficzne, we wszystkich rozdzielczoôciach, Karty Flicker - Fixer
moûna nawet kupiê do A2000/2500 a nawet do A500 (montowane wewnâtrz
komputera), jednak w wiëkszoôci przypadków nie bëdâ poprawnie wyôwietlaê
rozdzielczoôci SuperHires, czyli 1224 - 1440 punktów w poziomie. Wreszcie
nowe Flicker - Fixery kosztujâ wiëcej niû monitor VGA mono, stâd czësto
lepszym rozwiâzaniem jest wymiana caîego komputera np. na A1200/3000/4000
Jak juû wspomnieîem wczeôniej, waûnym kryterium jest posiadany system
operacyjny.
System 1.3 lub starszy - pozwala jedynie na uûycie telewizora lub
monitora standardowego, w zaleûnoôci od wersji komputera PAL lub NTSC.
Posiadajâc ten system nie moûna wykorzystaê moûliwoôci ukîadów ECS, w tym
nowych rozdzielczoôci.
System 1.4 - specjalna wersja przeznaczona dla monitora A2024.
Posiadajâc takâ dyskietkë moûesz wykorzystaê dodatkowe tryby monitora
A2024.
System 2.04 - peîne wykorzystanie ukîadów ECS, wspóîpraca z A2024
(zawsze) i monitorami VGA w trybie Productivity - jednak tylko gdy
dodatkowo posiadasz ukîady ECS.
System 3.0 - peîne wykorzystanie koôci AGA, dodatkowe sterowniki
monitora. W przypadku posiadania AGAty twój komputer bëdzie mógî
wyôwietlaê 256 lub 262000 kolorów niezaleûnie od rozdzielczoôci i typu
monitora.
Posiadacze systemu 3.0 majâ do dyspozycji dwa dodatkowe tryby: Super72 i
Euro36. Ten pierwszy wymaga raczej monitora Multisync lub dobrania
odpowiedniego SVGA, drugi natomiast czësto jest îapany nawet przez zwykîe
1084 lub telewizor. Czasami wystarczy po prostu wîâczyê monitor dopiero po
uruchomieniu komputera, gdyû inaczej nie mogâ sië zsynchronizowaê, pomaga
równieû wyîâczenie i wîâczenie monitora lub wrëcz kilkakrotna zamiana dwóch
ekranów, jeden w PALu, drugi w Euro na przemian przeîâczane klawiszami
prawa_Amiga i M, Tryb Super72 umoûliwia korzystanie z rozdzielczoôci
400x300 i 800x300 bez drgania obrazu, oraz 400x600 i 800x600 z interlacem
jak zwykle w 4 kolorach (AGA 256). Euro36 ma rozdzielczoôci identyczne ze
zwykîym PALem, jednak wiëksza czëstotliwoôê odchylania pionowego (73 Hz)
redukuje drgania obrazu w trybach z przeplotem. Iloôê kolorów tym razem
jest standardowa. Trybu Euro36 nie da sië uzyskaê na monitorach typu SVGA.
Skoro juû wiesz jaki monitor jest dostëpny na Twoim sprzëcie lub po jego
zmianie czy rozbudowie, przedstawiam kilka wskazówek dla posiadaczy ukîadów
OCS i ECS:
-jeôli nie staê Cië na kupno monitora Multisync i nie chcesz korzystaê z
monitorów VGA, polecam kupno uûywanego 1084S lub telewizora z wejôciem
Euro. Jest to równieû jedyne rozwiâzanie dla posiadaczy A1000. Jego wadâ
jest drganie ekranu w trybach interlace oraz kiepska czytelnoôê ekranu w
trybie SuperJires - rozdzielczoôci osiâgalnej jedynie na systemie ECS.
-kupienie monitora VGA ma sens tylko w przypadku posiadania dysku
twardego, przynajmniej ukîadów ECS oraz minimum 2 MB RAMu.
-jeôli jesteô zdecydowany na profesjonalne uûycie komputera, kup monitor
SVGA lub lepiej uûywany monitor VGA mono (nawet za ok. 1 mln zî).
Ûegnajcie gry, programy graficzne, AMOSy itd., gdyû monitor ten nie
wyôwietli trybów PAL i NTSC. Polecam to rozwiâzanie szczególnie osobom
planujâcym zakup komputera z ukîadami AGA lub Flicker - Fixerem.
-najlepszym rozwiâzaniem jest kupno monitora A2024, jednak jest to
monitor czarno-biaîy i dosyê trudno go dostaê (gieîda, wyprzedaû, wyjazd do
Niemiec). Zaletâ jest jego doskonaîa jakoôê, bardzo wysoka rozdzielczoôê -
nieosiâgalna bez dobrych kart graficznych i moûliwoôê uûycia trybów PAL i
NTSC. Monitor ten NIE wymaga ukîadów ECS.
-posiadasz A3000? Bez namysîu kupuj monitor SVGA. Wbudowany Flicker -
Fixer zamieni wszystkie tryby graficzne na odpowiednie dla takiego monitora
- oczywiôcie bez mrugania!
Wojciech Czyû